Rulman Takma ve Sökme

Rulman Sökme Ve Takma Aparatları

Rulman Sökme Ve Takma Aparatları

Makinalarda dönme hareketini yapan bileşenlere rulman denmektedir. Dönme hareketini oluşturan ve farklı yönlerde dönen birden fazla parçanın bir arada hareket etmesini sağlayan rulmanlarda, dönme hareketinin oluşturduğu sürtünmelerin minimum düzeyde olması gerekmektedir. Böylece, devir hareketleri daha yüksek hızlarda ve güç tüketimi daha az olmaktadır. Makinalarda, tüm bu işlevleri gören bileşenlere rulman denir.

Rulmanların 4 bileşeni bulunmaktadır. Bu bileşenler; iç ve dış halkalar, yuvarlanma elemanı ve kafestir. Sanayi sektöründe rulmanlara bilye de denilmektedir, bunun sebebi bileşenlerinden biri olan ve yuvarlanma hareketini sağlayan bilyeler yani yuvarlanma elemanlarıdır.

Rulmanların Türleri

Rulmanlar iki ayrı kategoride sınıflandırılmaktadır. Birincisi, yuvarlanma elemanlarına göre yapılan sınıflandırmadır ve bilyeli / makaralı olmak üzere 2 türdür. İkincisi ise, taşıdıkları yükün tipine göre yapılan sınıflandırmadır ve radyal / eksenel olmak üzere yine 2 türdür.
Bilyeli rulman tipleri, sanayi sektöründe kullanım alanı en geniş olan rulman türüdür. Makaralı rulmanlar ise, form olarak fıçıya benzemektedirler. Yüksek dayanım mukavemeti gerektiren iş alanlarında kullanılmaktadırlar.

Bu genel sınıflandırma dışında rulmanlar; aşağıdaki şekilde de türlerine ayrılmaktadır:
– Tek sıralı rulmanlar,
– Çift sıralı oynak makaralı rulmanlar,
– Eğik makaralı rulmanlar,
– Konik makaralı rulmanlar,
– Bombeli yataklı rulmanlar,
– Silindirik makaralı rulmanlar,
– Çift sıralı sabit rulmanlar,
– Fener mili rulmanları,
– İğneli rulmanlar,
– Oynak makaralı rulmanlar,
– Büte rulmanlardır.
İğneli ve makaralı türde rulmanlar, silindirik formda ve uzun parçalardır. İğneli rulmanlar aynı zamanda bir makaralı rulman tipidir.

Rulmanların Montajı Ve Demontajında Kullanılan Aparatlar

Rulmanların montajında ve sökülmesinde kullanılan aparatlar mekanik ve hidrolik olmak üzere 2 tiptir.

Rulman sökme takma aparatları, rulmanların hızlı ve sağlıklı bir şekilde parçalarına ayrılmasını ve bakımları yapıldıktan sonra yeniden montajını kolaylaştırmaktadır.
Rulmanların rutin bakımlarında, parçalarına ayrılması önemli bir süreçtir. Bu süreç dahilinde, herhangi bir rulman bileşeninin deformasyona ya da hasara uğramaması çok önemlidir.

Rulman sökme takma aparatları, mekanik ve hidrolik aparatlardır.

Mekanik aparatlar:
– Montaj alet kitleri,
– Ay anahtarları,
– Somun anahtarları,
– Rulman çektirme kitleridir.
Montaj alet kitleri aracılığıyla, küçük ya da orta büyüklükteki rulmanların soğuk montajı yapılmaktadır.

Ay anahtarları ise, rulmanların montajında özellikle kilit somunu çıkarmak ve takmak işleminde kullanılmaktadır. Bu aparatların yüksek darbeli modelleri de bulunmaktadır.
Rulman çektirme aletleri ya da kitleri, bilyeli türdeki rulmanların sökülmesinde kullanılmaktadır.

Bu sayede, rulmanın diğer bileşenleri herhangi bir hasardan korunmuş olmaktadır.
Hidrolik aparatlar:
– Hidrolik somunlar,
– Hidrolik iticiler,
– Hidrolik pompalar,
– Hidrolik çektirme aletleri,
– Pres plakalarıdır.

Büyük çaplı uygulamalarda, yani hareket sağlanan parçaların büyük yükler taşıdığı mekanizmalarda, mekanik aparatlar yetersiz kalmaktadır. Bu yüzden, ağır işlerde hidrolik takma sökme aparatları tercih edilmektedir. Hidrolik aparatlar sayesinde, ağır yükler daha güvenli ve kontrollü bir biçimde sökülüp takılabilmektedir.

Hidrolik iticiler, pres plakaları ya da hidrolik çektirme aletleri, montaj yüzeyi ile rulman elemanı arasında ulaşılması gereken sıkılık derecesi için yüksek ağırlıktaki yükleri sağlamaktadırlar.
Hidrolik somunlar, büyük boyutlu rulmanlarda, kademeli kuvvet uygulaması avantajına sahiptirler.

Hidrolik pompalar da hidrolik somunlarla birlikte, rulmanların şaftlardan ya da yataklarından çıkartılması için hazırlanmış yağ kanallarında kullanılmaktadırlar.

Mekanik ve hidrolik rulman sökme takma aparatları dışında, indüksiyon ısıtıcıları da rulmanların takılmasında, montajında kullanılmaktadır. Bu ısıtıcılar sayesinde, rulmanların sıcak montajı daha güvenli ve rahat bir şekilde yapılabilmektedir. Özel tasarım bobinlerle, rulmanlar montaja uygun optimum sıcaklık değerlerine ulaştırılmaktadırlar.